Bizi Baratzea

(Argazkia: Dani Blanco / ARGIA)

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Uraza edo letxuga haziak jaso

🥬 Ondo burutu ondoren garatu den uraza aukeratu.

🥬 Gara luzea ematen du eta makila bati lotu.

🥬 Lumatxodun haziak hasten direnean bildu daitezke, behin edo agian 2-3tan.

🥬 Landarearen inguruan lurra estali eta gararen adartxoak eskutan estutu haziak estalkira erortzeko. Haziak kutxatxo batean jarri eta putz egin lumatxoak kentzeko. Ondo lehortzen utzi (kontuz txoriekin) eta jaso.

➡️ Informazio osoa: Haziak liburuan https://labur.eus/skwcgiz9

Egun on! Hauek Jakoba Errekondoren aholkuak...

Izotzari aurre egiteko

❄️ Lurra ez ureztatu izotz arriskua dagoenean.

❄️ Maldan bada, ilarak goitik behera egin urak ihes egiteko.

❄️ Lurrean ongarria, luarra edo inaurkina jarri, epel eutsi eta sustraiak babesteko.

❄️ Manta termikoak ere badaude babesle gisa jartzeko.

❄️ Sekula ez inausi izotz garaian.


🖋 Migrazioa. Nerea Pagaldairen artikulua https://labur.eus/z8gdcroa

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko gai berezia:

Udazkeneko geldialdia

Udako lanak eta uztak amaituta udazkeneko geldialdia dator.

✅ Barazkien hondarrak kendu eta luar pilara.

✅ Gaitz edo izurrite handirik izan bada, erre bertan.

✅ Ongarri berdea erein edo utzi belarrei etortzen; biak udaberrian lurrari eman edo luarrera bota. Dena da ongarri.


🖋 Beroak erleen ordutegia aldatu duenekoa. Mattin Jauregiren artikulua https://labur.eus/kbsl79t2

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Porrua gehiago zuritu

⚪️ Porruaren zati zuria finagoa dela diote, mikaztasun goxoagoa duela, alde berdeak baino.

⚪️ Zuriagoa izateko porrua sakonago landatu daiteke. Jorratu ere egin ohi da, lurreztatuz. Beste era bat porru tartean materia organikoa jartzea da: adar txikitu luartuak, orbela…

⚪️ Udazkenean porrua ondo errotua dagoenean, errenkada tarteak harrotu eta landare ipurdiak estali.

⚪️ Argia kenduko dio zurituz eta jakiak emango dizkio.


🧀 Zuberoako artzainak 20 urtez kolektiboan lanean. Garazi Zabaletaren artikulua https://labur.eus/lpsml87w

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Luarra egin

💩 Udazkenak uzta askoren amaiera dakar. Uzta horiek uzten dituzten hondarrak luartzeko baliatzea da egokiena. Babarrunen aihen lehorrak, arto-zuztarrak, soropilean edo belardian moztutako azken belarrak, baratzean izakitutako belarrak, lehen orbelak, aza-kirtenak, babarrun lekak, arto zurikinak, adarrak eta abar.

💩 Txikitu eta mailaka luar pilan jarri; giro lehorrak badira busti.

💩 Eskura izanez gero, tarteka simaur geruza bat jarri, edo lehendik ondutako luarra.

💩 Estali.

💩 Neguan ederki ustelduko da, eta udaberrian baratzean edo lore artean zabaltzeko ongarri ederra izango duzu.


🖋 Ardoa eta azukrea. Jakoba Errekondoren artikulua https://labur.eus/gnlutfko

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko trikimailua:

Intxaurrondoaren hostoak herbizida

Intxaurrondoaren hostoek gai pozoitsu bat dute, juglona, eta inguruko landareei kalte egiten diete. Intxaurrondoak hostoak askatzen dituenean bere azpian on egingo dute, ongarri alegia, baina beste landare askok ez dute maite bere azpian, ez lorategian, ez baratzean. Zer egin, beraz, hosto horiekin?

✅ Hostoak xehetuta (belarra mozteko makinarekin, adibidez), herbizida bezala erabili daitezke. Juglonak haziak ernatu eta landaretxo berriak haztea eragozten du.

✅ Landareak kaltetzeko tokietan erabili: bide zidorrean, bide ertzean, hesi batean azpian, hormaren kontra... belarrik sortzea nahi ez dugun tokietan hedatu.

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Lehen babak eta ilarrak erein

🫛 Ez nahastu eta ez dakizula oharkabean pasa: Dagoeneko baba eta ilarra ereiteko sasoia etorri da.

🫘 Baba nahi duzuna, baina ilarrak handienak, bi metroko zarba egiten duten ilar tzarrak erein daitezke. Hotza etortzerako ederki errotuta izango dira eta lekak ematen lehenak izango dira.

🌝 Ez nahastu, biak ilgoran erein. Orain gaude ilgora, urriaren 29ko 18:31ra arte.

🌼 Hauxe da Martak eman digun arrazoia Bizi Baratzeako kide egiteko. Mila esker eta ongi etorri!

Zeuk ere batu nahi duzu Lurrari begiratzen diogunon komunitatera? eginbizibaratzea.eus

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko aholkua:

Hurritzari zortzi altsuma utzi

🦯 Makiletarako, hurritzaren ipurdiko altsumak urriko, azaroko edo abenduko ilgoran mozten dira. Aurten ilgora urriak 16ko 04:38tik urriak 29ko 18:31rarte da.

🦯 Gero muturrak txukun moztu eta zortzi-hamarnakako multzotan ugari-ugari lotu eta zintzilik jartzen dira, zuzenak izan daitezen.

🦯 Bada jendea dioena mozteko garaian hurritz bakoitzari zortzi altsuma utzi behar zaizkiola, gero ere izan daitezen.

Urriaren 17an azoka berezia Ordizian (Gipuzkoa)

🐞 EHKOlektiboak bertan aurkeztuko du mantangorria, zigilu agroekologikoa. Eli Pagolak azaldu du zer esan nahi duen eta zertarako sortu den: https://labur.eus/nf5dh0mx

✅ ARGIAren mahaia ere bertan egongo da. Bizi Baratzeako produktuak eskuratu nahi dituenak, bertan du aukera.

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko aholkuak:

Hurrak nola jaso

🐿 Behin lurrera erorita ahalik eta azkarren bildu, hezetasuna har ez dezaten.

🐿 Oskol gogorraren gaineko azal biguna kendu. Itsatsia dagoenaren alea hutsa dago.

🐿 Zulatua dagoen hurra baztertu eta erre, hurraren gurgurioaren lana da eta alea alferrik galdua dago.

🐿 Toki lehor eta freskoan jarri, ahal bada 12ºtik behera, 15ºtik gora ez. Fruitu oliotsua da eta berotasunean egonez gero erraz zaharminduko da.

🖋 Tigre armiarma: eraginkortasuna egunerokotasun bihurtzen denean Iñaki Mezquitaren artikulua https://labur.eus/f6smv7oe

➡️ Liburua eskuratzeko: https://labur.eus/2guynd7u

➡️ Zure herrian hitzaldia antolatzeko: [email protected]

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko erremedioa:

Aza jendearen harrari xaboia

🐛 Aza jendearen harrak konturatzerako kalte ikusgarriak eragiten ditu.

🐛 Arrautza mordoa jartzen du; tximeleta txuriak eta denak batera jaiotzen dira eta azari hozkaka hasten dira.

🐛 Lehen hozkaden zuloak ikusi orduko xaboiarekin tratatu. Xaboi potasikoa edo beltza behar da. Litro ureko koilaratxokada bat nahasi eta ondo busti landareak eta ingurua.


🖋 Astronauta ala baserritarra? Josebe Blancoren artikulua: https://labur.eus/wb6prifi

➡️ Liburua eskuratzeko: https://labur.eus/i6klpr2j

➡️ Zure herrian hitzaldia antolatzeko: [email protected]

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Fruitu arbolak babestu

Fruitu arbolak juxtu xamar, hotzaren beldur diren toki batean bizi badira, izotzak etorri aurretik babestu beharko ditugu. Hiru lan behintzat hartu:

1️⃣ Tamainak uzten badigu estalki bat egin, alboak libre dituen txapela balitz bezala; goitik behera zuzen etortzen diren ihintza hotzak eta izotzak geratuko ditu.

2️⃣ Oihal zati luzeak egin eta enborra eta adar nagusiak lotu, hotzak landarea erreko balu ere, gutxienez bi zati garrantzitsu hauek onik ateratzeko, udaberrian hortik berritu dadin.

3️⃣ Azpian buelta guztian enborra ukitu gabe simaur berria jarri, beroa aska dezan. Simaurrik ez badugu luar berria edo edozein ongarri organiko ere jarri daiteke; bero gutxiago askatuko du, baina sustraiak behinik aterpetuko ditu.


🖋 “Hamar urteotan baratzean egindako lanak agendan idatzi dituenak sekulako altxorra du” Garazi Zabaletaren artikulua https://labur.eus/uppw5dhx

🎊Amillubi proiektuak erosketa burutu du: jada bereak dira baserria eta lurrak🎉

Zestoako (Gipuzkoa) Iraeta auzoko Amilibia baserria eta bere lurrak kolektiboki erostea lortu du Biolur elkarteak, milaka herritar, eragile eta kooperatiben ekarpenari esker.
Zorionak guztiei!

https://labur.eus/3t3fgfrd

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko proposamena:

Mimosa aldaxkatik ugaltzea

✅ Urri-azaroan egiten da, ilbeheran. Ilbeheran gaude urriaren 16ko 04:38ak arte.

✅ Ez da erraza eta beroaren laguntza behar du: etxe barruan edo negutegi epelean egin.

✅ 20 cm inguruko adar mutur gazte indartsuak moztu, muturreko hostoak bakarrik utzi (bigunegiak badira punta moztu) eta hondarretan landatu.

✅ Heze eutsi eta lasai hartu, denbora behar du.


🖋 Babazaletzea Jakoba Errekondoren artikulua https://labur.eus/qc7cfwht

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Ontzietako landareak negurako prestatu

Ontzietan bizi diren landareek bizimodu zailagoa dute. Hotzarekin gehiago sufrituko dute eta ontzia bera eta lurra ere hoztuko direnez, babestu egin behar ditugu.

✅ Landare arruntak toki babes batera mugitu: aterpera, etxearen teilatu-hegalaren azpira, negutegira...

✅ Mugitu ezin badira, aterpearen lana egingo duen zerbait antolatu plastikoarekin edo dena delakoarekin.

✅ Negua amaitzen denean adarren bat izoztu edo erre bada, berdea dagoen tokitik moztu eta berrituko da.

Lurpean erraboilak dituztenen kasuan, begoniak adibidez: lurretik atera landare osoa, lur gehiena kendu eta toki babes batean lehortzen utzi 2-3 astez. Landarea ihartu denean erraz askatuko da erraboilatik, hau garbitu eta paper artean kartoizko kutxa batean jaso kanpoan, freskuran izotzetik urrun. Udaberrian landatuko dugu.

Egun on! Gaurkoan Jakoba Errekondok azaldu digu nola egin:

Intxaurretik intxaurrondoa lau urratsetan

1️⃣ Intxaurrondo oneko intxaur ale ona aukeratu.

2️⃣Bildu ahala hondarretan edo luarretan sartu, kanpoan eduki neguko hotzak sentituz eta lehortzen ez utzi.

3️⃣Jaio eta hazteko loreontzia nahikoa bada bertan utzi, bestela otsailean ontzi handiago batera edo lurrera pasa.

4️⃣Lurrean mintegian edo bizi behar duen lekuan erein.

🌼 Hauxe da Jon Anderrek eman digun arrazoia Bizi Baratzeako kide egiteko. Mila esker eta ongi etorri!

Zeuk ere batu nahi duzu Lurrari begiratzen diogunon komunitatera? eginbizibaratzea.eus

Egun on! Gaurkoan Jakoba Errekondok aholku bat eman digu...

Babarrunaren gurgurioa kentzeko

Babarruna jasotakoan erasotzen duen gurguriorik ez izateko ondo itxi daitekeen poto batean hirutik bi bete alearekin eta gainean alkoholetan bustitako kotoia jarri, su eman eta berehala potoa itxi. Oxigenorik gabe geratuko da eta arrautza, harra edo gurgurioa bera hilko du.

Egun on! Gaurkoan Jakoba Errekondok azaldu digu...

Hortentsiak noiz eta nola landatu

✅ Toki oso hotzean urrian hasi daiteke landaketa eta hotz handiak etortzerako errotuta egongo da; gainontzean hotzak alde egindakoan, martxoa aldera egin. Toki epelagoetan negu osoan egin daiteke.

✅ Udazkeneko landaketa egiteko landarea loreontzian izan behar da, sustrai guztiekin eta zauririk gabe landatzeko.

✅ Neguan, aldiz, lurretik atera eta sustrai bistan dagoen landarea landatu daiteke.

✅ Bata zein bestea hotzetik babesteko inguruko lurra simaur edo luar berri beroz estali.

🎧 Kaixo lagunok! Bueltan da Menda Bikoitza podcasta. Uda atzean utzi eta udazkenean sartu garen honetan, bataren kalteak konpondu eta besteak indartsu harrapa gaitzan, hainbat gomendio eman dizkigu Garbiñe Larreak.

Menda Bikoitza 4x01: Suteen eraginak gorputzean

Gozatu!

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Landareei azpiak egin

✅ Landareen arteko lurra estaltzeari azpiak egitea esaten zaio. Material organikoak erabiltzen dira, gehien bat. Plastikoa ere erabiltzen da.

✅ Ur falta dagoenean asko laguntzen du, baita belarrik ez sortzen ere eta ustelduz lurra ongarritzen du.

✅ Material asko erabiltzen da: pinu azala eta orria, lastoa, belar ondua, orbela, adar txikitua, papera eta kartoia, soropileko belar ebaki berria, garoa, azeribuztana...

Egun on! Gaurkoan Jakoba Errekondok azaldu dizkigu...

Etxe barruko landareak birlandatzeko lau gako

1️⃣ Lurra dena berritu, landare horrentzako lur berezia bada, hobe.

2️⃣ Ontzi berria lehengoa baino 5-10 zentimetro zabalagoa izan dadila.

3️⃣ Sustraiak azpian kiribilduta badaude, alkoholarekin desinfektatutako guraize zorrotzekin kiribil horiek askatu eta moztu.

4️⃣ Birlandaketa egin ondoren, sakon ureztatu.


➡️ Informazio osoa: Etxeko landareak liburuan https://labur.eus/tamzmyqu

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko aholkua:

Azaren harrarekin adi!

Laster azak baratzeko erreginak izango dira, porruekin batera neguko elikaduraren oinarria.

🐛 Aza jendeak badu, baina, arerio suntsitzaile bat: harra.

🐛 Azaren harra tximeleta batetik dator. Sei bat zentimetroko tximeleta zurixkak hegaletan orban ilun nabarmenak ditu, egunez ibiltzen da eta hostoen azpiko aldean jartzen ditu arrautza hori biziak elkarren ondoan, multzoka. Hamar bat egunetara harrak sortzen dira; denak batera azaltzen direnez, sarraski handia egiten dute, izan ere konturatzerako hosto osoa jaten dute nerbioak soilik utziz. Harrak uzten dituen iraizkinak nabarmenak izaten dira.

🐛 Aurre egiteko era onena sarea da, landareak landatu eta sare itxi batekin estali, zirrikiturik utzi gabe.

🐛 Bestela, tximeleta ikusi orduko etengabe hostopeak miatu, arrautza multzoak ikusiz gero eskuz zanpatu eta txikitu.

🐛 Hala ere harrik azalduz gero, tratatu Bacillus thuringiensisekin.

Egun on! Gaur Jakoba Errekondok azaldu digu...

Nola zaindu ZZ landarea (Zamioculcas zamiifolia)

🪴 Etxe barruko landare honi erdi itzalean egotea komeni zaio. Zuzeneko eguzkia ordu gutxi batzuz jasan dezake.

🪴Epeleko landarea da. Gustukoena 18 °C eta 26 °C artean biziko da. Gutxienez 15 °C behar ditu. Beroak hostoen hazkundea sustatzen du. Aire-korronteetatik urrutiratu.

🪴Lurrari lehortu gabe eusteko moduan ureztatu, baina ito gabe. Euri ur epela erabili. Lurra ez dadila urez ase, bestela hostoek bere oinarrian duten erraboila tankerakoak usteldu egingo dira. Aire hezea maite du, beraz, ugari lainoztatu.

🪴Hostoak tarteka oihal heze batez igurtziz garbitu.

🪴Ugaltzeko: Bi urtetik behin loreontziko lurra aldatu, eta behar badu loreontzi handiagoa eman. Orduan landarea ebaki eta zatitu.

📸 Dani Blanco / ARGIA CC BY
➡️ Informazio osoa: Etxeko landareak liburuan https://labur.eus/2taikbf2

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Zuhaixken aldaxkak egin

Lorategian edo fruitu baratzean ditugun zuhaixkak ugaltzeko aldaxkak egiteko sasoia da: erramua, ezpela, basaerramu japoniarra edo euonimusa, gerezi-erramua, heriotzorria edo adelfa, berberisa, budleia edo tximeleta zuhaitza, hibiskoak (Txinako arrosa eta Siriako arrosa), weigela eta abar.

✅ Indar handieneko adarrak utzi eta bigarren mailako adartxoak hautatu.

✅ Aldaxka hartzerakoan oineko adarraren azala ere hartu, zatitxo bat, orpoa balu bezala.

✅ Hostoen zati handiena moztu eta kendu, orpoa hormonetan igurtzi edo busti eta landatu.

✅ Giro hezean mantendu: maiz busti eta estali, plastikozko botila itxi batekin, adibidez.

🌼 Hauxe da Alaitzek eman digun arrazoia Bizi Baratzeako kide egiteko. Mila esker eta ongi etorri!

Zeuk ere batu nahi duzu Lurrari begiratzen diogunon komunitatera? http://eginbizibaratzea.eus/

Egun on! Jakoba Errekondoren gaurko lan berezia:

Errizoma duten landareak ugaldu

Abuztuko beroak eta lehorrak eragindako geldialdia baliatuko dugu neguzaleak diren eta lurpean errizoma duten landareak ugaltzeko:

🪻Kala arruntak, molohorrika edo akantoa... Oraintxe loaldian egongo dira.

🪻Lurpetik atera errizomak eta banatu, moztu eta landatu.

🪻Hurrengo hiletik atzera kimu berria emango dute eta udazken-neguan berde jantzita egongo dira, udaberrian loratu arte.