Abdulla Oripov she'rlari

***

ONA TILIMGA

Ming yillarkim bulbul kalomi
O'zgarmaydi, yaxlit hamisha,
Ammo sho‘rlik to‘tining holi,
O'zgalarga taqlid hamisha
Ona tilim, sen borsan, shaksiz
Bulbul kuyin she'rga solaman,
Sen yo‘qolgan kuning shubhasiz
Men ham to‘ti bo‘lib qolaman.

ABDULLA ORIPOV

@Abdulla_Oripov_sherlari

Абдулла ОРИПОВ


Болам, умид билан яшагин, бироқ
Ҳаёт баланд-пастин бўйнингга олгин.
Ўзинг кабиларга яқин бўл кўпроқ,
Қол, деса мардларнинг ёнида қолгин.

Каттакон карвонга мансуб бўлса ҳам
Гадонинг рутбаси гадодир доим.
Омад билан имкон мангу бири кам,
Фақат тенг яратган нафсни Худойим.

Киборлар ичига адашиб кирган
Қаландар у жойдан албатта безгай.
Йўқсилнинг даврасин бир бора кўрган
Бойлар ҳам ўзларин ортиқча сезгай.

Инсон умид билан яшайди, аммо
Руҳини эзгайдир хорлик, каму кўст.
Аллоҳ айирмасин ризқидан асло,
Йўқдир, қаноатдан ортиқ бирор дўст.

Сира ростланмайди букри бу олам,
Бизлар-чи, ўтамиз такбирлар айтиб.
Шундоқ деган экан жўмард бир одам:
– Фазоларга учсам келмасдим қайтиб!

@Abdulla_Oripov_sherlari

Абдулла Орипов

БОБУР

Мен-ку, оддий одам,
Шундоқ бўлса ҳам
Шукр, бас, деганча ғанимларим бор.
Шарт эмас уларга таъриф чинакам,
Бири жунунсифат, бирови ҳушёр.
Бировига ёқмас жиндек журъатим,
Бировига ёқмас мен юрган йўлак.
Ногоҳ бирор жойда чиқса сувратим
Бири ухлай олмай қийналса керак.
Биз шундай ўтамиз,
Яъни кун кўриб...
Майдагина кучсиз, майдагина зўр.
Ҳаётнинг мана шу буржидан туриб,
Мен Сизни ўйладим, ҳазрати Бобур.
Сиз — зобит, дастини чўзган дунёга,
Сиз — шоир, мангу бир аланга ёққан.
Наинки бандалар, Сизнинг сиймога
Не-не салтанатлар кек билан боққан.
Баҳодирлик ичра ёр Сизга Ҳумой,
Сиз улуғ зотларнинг изин босган эр.
Назмий саждагоҳда Сизга, ҳойнаҳой,
Имомликка ўтгай фақат Алишер.
Ҳа, ёлғиз шеър қолди, бошқаси, абас,
Етти иқлим аро достон нақлингиз.
Не бахт, парчин бўлиб тож деган қафас,
Бизга етиб келди олмос ақлингиз.
Айтинг, не топдингиз Сиз кезиб дунё,
Ҳануз боқишарлар шўришга тўлиб.
Шоирсиз, яхшиси, қолингиз, Мирзо,
Мушфиқ юртингизда бир шоир бўлиб.

1983

SEVGISIZ ODAM

Quloq soling menga, yaxshi qiz, bir oz 
Dilimni ochmoqchi bo‘lyapman Sizga. 
Tunov qun bir do‘stim meni dab-durust 
Aybladi sevgisizliqka.
Bexabar emishman muhabbatdan men, 
Qalbimda ishq emas, bor emish ilon. 
Isbot: qizlar bilan yurmas emishman, 
Sirlashmas emishman har kimlar bilan....
Yetmasmidi o‘zi qalbdagi to‘lqin, 
Kul bosgan otashni qo‘zg‘ading nechun? 
Sevgi kerakmidi senga, do‘stginam?.. 
Sevaman tinch oqshom, yulduzli tunni, 
Sevaman sayrasa qushlar betartib. 
Sevaman oromni, suronni, lekin 
Men uni sevardim bulardan ortiq. 
Xuruj aylagandi bedavo firoq.
Achchiq alam ichra yonsam tutoqib, 
O‘limni jonimdan sevaman, biroq 
Men uni sevardim o‘limdan ortiq.
Ammo hayot oqar o‘z bilishicha...
O‘zganing yuragi senga bo‘ysunmas. 
Sevsangu, sevsangu sevilmasang gar 
Bundan qayg‘uliroq qayg‘u topilmas. 
Nima kerak menga ishq-muhabbatni 
Yana o‘zga qizdan talab aylamak! 
Munosibdir bugun ishqsiz xilvatni 
Mening nomim bilan balki boylamak. 
Yaxshi qiz, xayolga toldingiz nechun? 
Nechun ko‘z yoshingiz tomdi yo‘limga? 
Sevgisiz odamga achinmoq nechun, 
Ko‘zyosh yo‘l topolmas mening dilimga. 
Xayr endi, chiqay, Oydin ko‘chadan 
Eshitilsa agar bir yolg‘iz qadam, 
Ajablanmang asti, u sizga tanish 
Sevgisiz odam... 


1960

@Abdulla_Oripov_sherlari

Muallim


Muallim haqida soʻzim ushbudir:
Muallim kamolot ichra koʻzgudir.
Oʻqidim Gerodot, tarixni koʻp bor,
Forobiy, Danteni takror va takror.
Barini oʻqidim, lol qoldi aqlim,
Bariga ustozsan oʻzing, muallim.
Alisher qalbiga solgan sehr-fayz
Sensan,ey muallim, ustoz Abul-Lays.
Qutlugʻ xonadonda qutlugʻ kalom bu,
Hamid Olimjon bu, Gʻafur Gʻulom bu.
Buyuk Temur sendan topgandir taʼlim,
Sen shundoq, aziz zot, aziz muallim.
Rost aytsam, oʻzingsan eng avval daho,
Sen hayot ganjida durri bebaho.
Ulugʻ ayyomingda sheʼriy kalom bu,
Shogirdlar nomidan qutlugʻ salom bu .

✍ @Abdulla_Oripov_sherlari

MUALLIM


Shoirga dedilar : siz baxtli inson,
Xalqingiz ardoqlar, hamma taniydi.
Shoir javob berdi : menda bir armon,
Muallim desalar meni qaniydi.


✍Abdulla Oripov
@Abdulla_Oripov_sherlari

***
Yashil bahor olib kelgandi uni,
Yoz daryo bo'yida suvga zor etdi.
Qahraton yonida yurdi har kuni,
Nihoyat, suygani kuz bilan ketdi.

@Abdulla_Oripov_sherlari

Rostgo'ylik

Meni laqillatib
aytaverma so'z,
Mana bu otashdir,
mana bu-chi, muz.

Qurbaqa emasdir
malika aslo,
Yaxshini yaxshi de,
yovuzni yovuz.

Abdulla Oripov
2015 9-sentabr
@Abdulla_Oripov_sherlari

Abdulla Oripov

AVGUST

Bearmon suzdim men ummon bag‘rida,
Zerikkan chog‘imda nabiralar do‘st.
Olis Amriqoning chet bir shahrida,
Xayr-xo‘sh qilaman sen bilan, Avgust.

Mevalar g‘arq pishgan yurtimda hozir,
Kunduz jazirama, salqindir tunlar.
Ishkomlar hosilin ko‘targay bazo‘r,
Tugab ketgandir ham gurvak  qovunlar.

Men bugun musofir, sargashta sayyoh,
Balki qumloqlarga singmish so‘zlarim.
Sen ham sog‘indingmi, ey ona dargoh,
Meni kutgaysizmi, xumor ko‘zlarim.

Vatandan yiroqda kechdi ko‘p damlar,
Baytlarim o‘xshadi ko‘priklarimga.
Do‘rmon bog‘larida toza shabnamlar,
Qo‘nib turgan kabi  kipriklarimga.

Mana, oqshom  tushdi  ummonga asta,
Olis samolarda yulduzlar bodroq.
Shundoq jo‘sh uradi Jayhun ham pastda,
Sahro qo‘yniga ham tun cho‘kar shundoq.

Rahmat,  qo‘ymading sen meni toldirib,
Avgust, hali senga she’rlar biturman.
Qalbimning bir qismin bunda qoldirib,
Yurtga sihatimni olib keturman.

2015 yil avgust, Texas

✍ Abdulla Oripov

ABDULLA ORIPOV

        FASLARIM

Yetaklashib qator va qator,
Yo'ldan o'tdi yetmish besh bahor.
U bahorlar meniki edi,
Bolam, bari seniki endi.
Yo'ldan o'tdi yoz bilan kuz ham,
Ular menga bo'lganlar hamdam.
Ikkovi ham meniki edi,
Egalik qil, seniki endi.
Ortda qoldi chamanlar, bog'lar,
Yo'l so'ngida ko'rindi tog'lar.
Muzliklarga borib yetdim men,
Faqat qishni ola ketdim men.

2016-yil 13-sentyabr
Xyuston

ILG‘OR ISHCHI VA CHAQQON MUXBIR QISSASI

Ishchi tongda turib olib 
Qurilishga boradi.
G‘isht teradi, tosh yo‘nadi, 
Shag‘alini qoradi.

Qo‘l ishda-yu, ammo o‘zga 
Xayol kezar boshida, 
Bog‘chadagi qizchasining 
Lentasi yo‘q sochida.

Telpagini yo‘qotibdi, 
O‘yinqaroq kenjasi. 
Yangisini obber, — deydi, 
Yig‘lab chiqdi kechasi.

Biroviga papka kerak, 
O‘ylab hamma-hammasin, 
Ishchi shu kun ikki hissa 
Bajaradi normasin.

Kun yarmidan og‘may turib 
Muxbir kelib qoladi, 
Ilg‘or, — deya uni, darrov 
Suratini oladi.

Ertasiga gazetada 
Xabar chiqar bir quloch: 
“U yangi yil sharafiga 
Mehnat qildi...” Na iloj!

Gazetani o‘qib ishchi 
Kulibgina qo‘yadi, 
Ilg‘orligin sababini 
Yangi yilga yo‘yadi.

Kunlar bir-bir o‘tib borar 
Qamchilashib otini.
Vaqti yetib bir kun uning 
Tug‘ib qolar xotini.

Kim ham axir toleidan 
Quvonmaydi bu chog‘da.
O‘g‘il ko‘rdik, deb qo‘yadi, 
Og‘zi uning qulog‘da.

O‘lmay bir kun katta bo‘lsa 
Odam bo‘lar chaqaloq.
Ammo hozir boqish kerak, 
Och qolmasin baqaloq.

Axir jinday chiqim kerak, 
O‘ylab hamma-hammasin, 
Ishchi shu kun uch baravar 
Bajaradi normasin.

Ertasiga gazetada 
Xabar chiqar bir quloch: 
“Baliqchilar kuniga u 
Mehnat qildi...” Na iloj!

Gazetani o‘qib ishchi 
Kulibgina qo‘yadi. 
Ilg‘orligin sababin 
Baliqchiga yo‘yadi.

Kunlar yana o‘tib borar 
Bir-birini quvlashib, 
Hozirchalik yomon emas 
Yashaydilar quvnashib.

Ammo odam hayotida 
Bordir kunning qorasi, 
Ajal yetib bir kun uning 
Qazo qilar onasi.

Marhum degan o‘zi borib 
Kirmaydi-ku qabrga.
Chiqim kerak ko‘mishga-yu, 
Mayda-chuyda tadbirga.

Onasining o‘lishini 
Qaydan bilmish u g‘arib, 
Yo‘qsa avval ozroq narsa 
Qo‘ymasmidi jamg‘arib.

Qabr ustiga lavha kerak... 
O‘ylab hamma-hammasin, 
Ishchi endi to‘rt baravar 
Bajaradi normasin.

Kun yarmidan og‘may turib, 
Muxbir kelib qoladi. 
Peshqadamni qaqqaytirib 
Suratini oladi.

Ertasiga gazetada 
Xabar chiqar bir quloch: 
“May bayrami sharafiga 
Mehnat qildi...” Na iloj!

Gazetani endi ishchi 
Bir burchakka otadi.
Bu maqtovga nima deysiz? 
O‘ylab boshi qotadi.

Uyda bundoq ta’ziya-yu, 
Bu yoqsa bu masxara.
Nahot odam ahvolini 
So‘ramasa tasqara.

Endi ish ham qolib ketib 
So‘ka boshlar g‘urbatni: 
“Bilamiz-ku biz ham axir 
Bayramlarga hurmatni.

Shu zamonning og‘ushida 
Yetdik biz ham voyaga. 
Qalblarimiz limmo-limdir 
Qancha-qancha g‘oyaga.

Mayli, bahor bayramidek 
Yashnataylik olamni, 
Lekin, uka, yoshlik qilib 
Ranjitding-ku odamni”.

O‘ylab hamma-hammasini 
Xullas tinchi yo‘qolar, 
Xumparni bir boplay, — deya 
Gazetaga yo‘l olar.

Keyin bilsa muxbirning ham 
Bor ekan o‘z nolasi, 
Chiqim uchun yozgan ekan, —
Tuqqan ekan xolasi.

1968

***

Sevgidan so'ylarding u kun entikib,
So'ylarding visolning yaqin kelishin.
Men bo'lsam ko'zimni qaygadir tikib,
O'ylardim dunyoning savdoli ishin.

Bugun-chi, bir o'zim, yuribman tanho,
Sevgi ham visol ham bo'ldilar abas.
Barchasi manguga tark etdi, ammo
Faqat o'sha o'ylar tark etgan emas...

Abdulla Oripov

***
НИСБИЙЛИК

Жуда яхши! — деймиз мана бу нарса,
Гўё ҳукм каби янграр сўзимиз.
Ўйлаб кўрганмизми ҳеч бирор марта,
Киммиз ўзимиз?
Жуда ёмон! — деймиз мана бу нарса,
Гўё ҳукм каби янграр сўзимиз.
Ўйлаб кўрганмизми ҳеч бирор марта,
Хўш, ким ўзимиз?
Кимгадир ёқамиз биз ўзимиз ҳам,
Кимгадир ёқмаймиз биз ҳам ўзимиз.
Шунақа чархпалак экан бу олам,
Демак, нисбий эрур ҳар бир сўзимиз.

Абдулла ОРИПОВ
      1977

ABDULLA ORIPOV

POLIZ QO'RIQCHISI

Chaylamiz bor edi,
Dalada edik,
Jayralar o'ch bo'lar qovun-tarvuzga.
Har holda, cho'chitib turadi dedik ,
Qo'riqchi o'rnatdik bir kun polizga.

O'risning xochidek butani chopdik ,
Yerga qadab qo'ydik оyoq-dastakni.
Qaydandir eski bir shlyapa topdik,
Egniga kiygizdik yag'ir po'stakni.

G'aroyib qo'riqchi bo'lgandi paydo,
Dovdirar, tushsa gar shaytonning ko'zi.
Uzoqdan qorasin ko'rganda goho,
Juftakni rostlardi  bolalar o'zi.

Endi u joylarda qovun poliz yo'q,
Jayra ham, tarvuz ham yo'qdir, albatta.
Baland imoratlar ko'kka urar do'q,
Faqat saqlangandir chinorlar, katta.
Biz ham ulg'ayganmiz, ulg'aydi dunyo,
Qoldi xotiralar misoli yetim.
O'sha guzarlardan o'tganda ammo,
Qo'riqchini eslab, junjikar etim.

✍  2015-yil 7- avgust, Хyuston.

Marsiya
O'zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimovga


Bir xabar tarqaldi, tun yarim edi.
Go'yo g'am seliga botdim, yo'qoldim.
Kimdir yo'lboshchidan ayrildik dedi.
Men-chi aziz do'stdan ayrilib qoldim.

Kimning xayoliga kemishdir axir,
Birdan qulab tushsa buyuk bir chinor.
Alam bo'g'zimizda achchiq va taxir,
Bu g'amni na cheki chegarasi bor.

Ketdi nogohda aytmay bironta so'z,
Hijron olovida barchani tashlab.
O'zbek osmonida so'ndi cho'ng yulduz,
Katta-yu kichikkning ko'zini yoshlab.

Biz --noqis bandalar, o'ylamay goho,
Boshimiz silagan qo'lni tishladik.
Yuz yillab teskari aylandi dunyo,
O'zi emas, o'zgalar uchun ishladik.

Biz--ojiz bandalar, anglamay turib,
Burovning zabonin sanadik afzal.
Shu yurt daholarin bilib va ko'rib,
Begona zodlarga yasadik haykal.

Bosqin tepamizda turar edi zil,
Uni tag-tubidan buzmoq shart edi.
Asriy vayronaning o'rnida dadil,
Yangicha mamlakat tuzmoq shart edi.

Foniy bu dunyoning baland-pastiga,
Teran nazar tashlab o'tdi bu Inson.
Millat qadri deya yashab aslida,
Xalqining dardiga bo'loldi darmon.

Bugun judolik bor gar qalbimizda,
Lekin g'urur yashab havas qilgulik.
Abadiyot o'sdi ko'z oldimizda,
Shundoq yonimizdan o'tdi Mangulik.

Abdulla Oripov
@Abdulla_Oripov_sherlari

Bulut

Tiniq ko'l bag'ridan parcha oq bulut
Suzib chiqdi bir vaqt maviy osmonga.
Shamol qanotida yo'l oldi xushnud
Oshyonidan uzoq-uzoq tomonga...
Qaylarga shoshardi?! Bilmas edi u
Oshib o'tdi cho'llar, tog'lardan yiroq
Va bir kun kezishlar jonga tegdi-yu,
Qaytmoq bo'ldi shunda ortiga, biroq,
Biroq... yo'l bermadi shamollar haydab
Yig'lab bitdi bulut, sel bo'ldi ko'z yosh.
So'ng irmoq bo'ldi-yu, bilmaydi qayda...
Makonin axtarib olib ketdi bosh.

📝Abdulla Oripov

Абдулла Орипов

***

АДИ-БАДИ ҲАҚИДА РИВОЯТ  

Хотин бир кун эрига:
—  Манов иш қандоқ, — деди.
Эри эса жавобан:
— Ундоқмас, бундоқ, — деди.
Хотин деди: — Болани
Бундоқ қилиб боқамиз.
Эри деди: — Ундоқмас,
Мундоқ қилиб боқамиз.
Хотин деди: — Меҳмонни,
Кутмоқ керак бунақа.
Эри деди: — Йўқ, асло,
Менинг гапим мунақа.
Хотин охир чарчади,
Ҳаётдан тўйди ҳатто.
Бола-чақа, молу мулк,
Бисотдан тўйди ҳатто,
Ўзимни осаман деб,
Эълон қилди сўзини...
Бунақа осмаслар деб,
Эри осди ўзини.

ОНАМГА ХАТ

Қайтгим келди, онам, ёнингга
Юрагимда исмсиз дардлар.
Совуқ хонам, соат чиқ-чиқи,
Ташқарида хазонрез боғлар,
Ёмғирнинг жим хониш қилиши...
Бариси ҳам нечундир бу дам
Туширмоқда сени ёдимга...
Қайтгим келди, онам, ёнингга.
Юрагимни очиб гапирсам,
Кам-кам бўлар менда бундай ҳол.
Шодмон юрсам, менинг ёдимга
Сен тушмайсан ростдан, онажон.
Ногаҳоний бундай ҳолда-чи,
Шундай кўргим келади сени.
Айтсам сенга бор гапларимни,
Орзуларим, ҳасратларимни
Йиғлаб, кулиб айтгим келар, ҳа,
Одамларнинг қадру қимматин
Англамаймиз бирга бўлганда.
Аммо ногоҳ узоққа тушсак,
Ё танҳолик ҳасратин чексак,
Баъзан шундоқ,
Одам зотининг
Тирноғига зор бўламиз, ҳа!
Тушунмайман бул ҳақиқатни,
Сен-ку, ахир онасан, она...
Онам, ранжимагил хатимдан,
Мен ростини ёздим, шод дамим
Сен тушмайсан асло эсимга.
Аммо ҳаёт ўзи, биламан,
Солар сени ёдимга бот-бот.
Яъни, бошимизни доим ҳам
Она бўлиб силамас ҳаёт.

1963

Абдулла Орипов

https://t.me/Bitiklardan_Bilgilar